الشيخ الأنصاري ( مترجم وشارح : جمشيد سميعى )

184

رسائل شيخ انصارى ( فارسى )

راوى ثقه و يا عادل است و نه چيز ديگر . 2 - باب وعظ و اتّعاظ ، كه شأن واعظ از آن جهت كه واعظ است در مقام وعظ است يعنى : واعظ در مقام موعظه ، مردم را نسبت به آنچه مىدانند و عمل نمىكنند ، موعظه كرده و آنان را از ترك واجب و ارتكاب حرام برحذر مىدارد و مىترساند . و به عبارت ديگر : مردم را امر به معروف و نهى از منكر مىكند ، همان‌طور كه وظيفهء متّعظ هم حذر و تخوّف است . 3 - باب ارشاد و استرشاد ، كه شأن فقيه و مجتهد است نسبت به عوام الناس و مقلّدين . يعنى : مجتهد و مرشد در مقام ارشاد جاهل ، مقلّد را كه علم به حلال و حرام و يا واجب و مستحب ندارد ، به وظيفه‌اش آشنا نموده و به اين وسيله او را انذار و تخويف مىكند . فى المثل مىگويد : فلانى ، فلان امر واجب است مبادا تركش كنى كه مجازات مىشوى و يا فلان مطلب حرام است ، مبادى مرتكب شوى كه باز معاقب خواهى بود . و اما مقلّد يا مسترشد نيز وظيفه‌اش اخذ اين فتوا و عمل به آنها مىباشد . * به نظر شيخ نقل حديث به چند صورت متصوّر است ؟ به سه صورت : 1 - اينكه ناقل تنها الفاظ و عبارات امام را نقل و حكايت كرده ولى منذر نمىباشد مثل اينكه فردى عامّى به خدمت امام معصوم عليه السّلام رسيده و پس از شنيدن حديثى از ايشان ، آن را حفظ نموده در حالى كه خود نمىفهمد كه امام چه فرموده ، امّا در برگشت به وطنش ، عين الفاظ و عبارات امام را براى ديگران نقل مىكند . 2 - اينكه ناقل در نقل حديث ، صرفا منذر است و جنبهء انذارى دارد و نه صرف حكايت‌گرى . مثل اينكه فردى از امام حديثى را شنيده ، معناى آن را هم فهميده است ، لذا در مقام بيان آن براى ديگران تنها الفاظ و عبارات امام را نقل نمىكند ، بلكه فهم و برداشت خود را از حديث نقل مىكند كه اين خود فتوى مىباشد ، همان‌طور كه شيخ صدوق چنين كرده است . 3 - و نقل حديثى كه ناقل هم نقل الفاظ و عبارات مىكند و هم انذار و تخويف مىدهد مثل اينكه شخصى حديثى را از امام شنيده ، معناى آن را هم فهميده ، بعد با همان الفاظ و عبارات مردم را انذار مىكند كه در اينجا به اعتبار حكايت الفاظ امام مخبر است و به اعتبار فهم مدلول حديث منذر است . * كدام‌يك از سه قسم مذكور شامل آيهء نفر شده و به درد ما مىخورد ؟ 1 - قسم اوّل به درد ما نحن فيه مىخورد ، لكن مشمول آيهء نفر نمىشود ، چرا كه آيهء نفرموده :